ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ / ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟΤΗΤΑ
BIODIVERSITY / INTERCULTURALISM
ΑΣΤΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ + ΑΣΤΙΚΟ ΠΡΕΣΙΝΟ / URBAN SPACE + URBAN GREEN SPACE Η ΔΥΝΑΜΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ / THE POWER OF WATER ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ / ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟΤΗΤΑ
BIODIVERSITY / INTERCULTURALISM ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΑ ΚΑΤΑΛΟΙΠΑ / INDUSTRIAL REMNANTS ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ / TRANSPORTATIONS ΤΟΠΙΟ / LANDSCAPE    
   
 
 
   
 
 
 
 
 
 
 
   
 
 
 
 
 
 
   
 
 
  
 
BACK PRINT SEND TO A FRIEND [-]Α[+]
Η βεβήλωση ιστορικού κτηρίου του Πολυτεχνείου
Εθνική Επιτροπή του Ελληνικού Τμήματος του I.C.O.MO.S.

Μεγάλο μέρος της παλιάς Πρυτανείας του Πολυτεχνείου (Πατησίων και Στουρνάρη γωνία) καλύφθηκε τις προηγούμενες μέρες από ένα τεράστιων διαστάσεων μαυρόασπρο γκράφιτι. Το γεγονός αποτέλεσε αφορμή για μια γενικευμένη συζήτηση ως προς την έννοια και όρια της τέχνης, καθώς και τη διαχείριση του δημόσιου χώρου, η οποία συχνά ανακυκλώνεται αυτάρεσκα, προσπερνώντας την ουσία. H ελληνική εθνική επιτροπή του ICOMOS, του Οργανισμού που ως καταστατικό του σκοπό έχει την προστασία και ανάδειξη των μνημείων και των ιστορικών και άλλων τοποθεσιών, διαμαρτύρεται εντόνως, διότι γνωρίζει πως το κτήριο αυτό του Πολυτεχνείου δέχτηκε μια σκοταδιστική πράξη βίας, η οποία μάλιστα συντελέστηκε στο όνομα της τέχνης!

Το πρόβλημα με το γκράφιτι, που κάλυψε τους τοίχους του Πολυτεχνείου, δεν είναι μόνο αισθητικό ή κοινωνικό. Δεν αφορά στο ασαφές νόημα των εικονοσημείων του, την αμφισβητούμενη εικαστική του υπόσταση ή το συγκεχυμένο κοινωνικό του μήνυμα. Το πρόβλημα είναι πως προσπαθεί να υποστασιοποιηθεί ως μορφή τέχνης (το αν το επιτυγχάνει είναι άλλο θέμα) μέσα από τη φθορά και τη συμβολική αποδόμηση ενός τω όντι μνημείου, ενός κτηρίου-τοπόσημου, που συνδέεται άμεσα με τη νεότερη ιστορία μας.

Το κτηριακό συγκρότημα του Πολυτεχνείου αποτελεί ένα από τα κορυφαία δείγματα του ελληνικού κλασικισμού. Το 1952 το συγκρότημα αυτό, μαζί με την περιοχή του, περιβλήθηκε με το προστατευτικό καθεστώς του Νόμου «Περί προστασίας ειδικής κατηγορίας οικοδομημάτων και έργων τέχνης μεταγενέστερων του έτους 1830» (ΦΕΚ 54/Β/5-3-1952). Το 2006 με απόφαση του Υπουργείου Πολιτισμού χαρακτηρίστηκε ως ιστορικός τόπος (ΥΠΠΟ/ΔΝΣΑΚ/92651/2601/7-11-2006 Υ.Α), διότι αποτελεί ένα εξαιρετικά αξιόλογο και σημαντικό σύνολο, η προστασία του οποίου επιβάλλεται για κοινωνικούς, αρχιτεκτονικούς, τεχνικούς, ιστορικούς και επιστημονικούς λόγους.

Η σημερινή βίαιη επέμβαση, για τη δημιουργία της οποίας δαπανήθηκαν μεγάλες ποσότητες μπογιάς, επιφέρει σημαντική φθορά κυρίως στα μαρμάρινα τμήματα του κτηρίου (συμπεριλαμβανομένης και της φθοράς που θα προκαλέσουν τα υλικά καθαρισμού) και αλλοιώνει τη μορφή του, η οποία θεωρείται αναπόσπαστο στοιχείο της μνημειακής του υπόστασης. Είναι προφανές πως η φθορά της επέμβασης δεν περιορίζεται στην αρχιτεκτονική οντότητα του κτηρίου, αλλά αντανακλά στο σύνολο των εξαιρετικών στοιχείων - υλικών και άυλων - που το κατέστησαν προστατευόμενο μνημείο.

Ταυτόχρονα, ο συγκεκριμένος βανδαλισμός επεδίωξε και σε ένα βαθμό - ευτυχώς μικρό - πέτυχε να αποσπάσει τη δημόσια αποδοχή, αν όχι ανοχή! Ορισμένοι, μάλιστα, με δεδομένο τον βανδαλισμό του κτηρίου από τα συνηθισμένα γκράφιτι, διαπίστωσαν μια «αναβάθμιση» σε «καλύτερης» και «έντεχνης» ποιότητας γκράφιτι. Ωστόσο, τα κοινωνικά αιτήματα που υποτίθεται ότι ενσωματώνει, ως εικαστική έκφραση ενός αισθητικού κινήματος αμφισβήτησης, δεν δικαιολογούν την επιθετική παρέμβαση σε ένα μνημείο της «επίσημης αισθητικής». Η κραυγή που φιλοδοξεί να οπτικοποιήσει, δίκην Guernica, δεν συνηχείται με την εξεγερτήρια ιαχή του Πολυτεχνείου. Αντίθετα, συμβάλλει στη διαμόρφωση μιας αυθαίρετης οικειοποίησης του δημόσιου χώρου και των μνημείων, η οποία συγκροτείται και αυτονομιμοποιείται απλά και μόνο με την επίκληση υπέρτερων κοινωνικών αξιών ή της ελευθερίας της Τέχνης.

Η κοινωνία σε όλες τις εποχές αποφασίζει έμμεσα ή άμεσα για την τύχη των μνημείων. Οι αντιλήψεις αυτές αποκρυσταλλώνονται στην ισχύουσα νομοθεσία, κατά την οποία κάθε κηρυγμένο μνημείο τυγχάνει της αυτής προστασίας. Επέκταση της «λογικής», που οδήγησε στον εν λόγω βανδαλισμό, θα μπορούσε να έχει ως αποτέλεσμα «παρεμβάσεις» και σε άλλα μνημεία και συνακόλουθα την απαξίωση της Χώρας μας, ως αδυνατούσης να προστατεύει τα μνημεία της, κυρίως δε ένα συντριπτικό χτύπημα στο παγκόσμιο πολιτιστικό απόθεμα! Είναι προφανές ότι η πλανημένη μειοψηφία, που βεβήλωσε το Πολυτεχνείο, δεν διακατέχεται από τις αντιλήψεις που έχει η πολιτισμένη κοινωνία σχετικά με τα μνημεία!

Το ελληνικό τμήμα του ICOMOS επικροτεί το γεγονός ότι ήδη ξεκίνησαν εργασίες καθαρισμού και αποκατάστασης του μνημείου. Σημειώνει, ωστόσο, πως η πραγματική αποκατάσταση θα έρθει μόνο μέσα από ενέργειες ουσιαστικής προστασίας κι ανάδειξης της πολιτιστικής κληρονομιάς που θα συντελέσουν στην αναβάθμιση της ευρύτερης περιοχής του Πολυτεχνείου και την ανάδειξή της ως νησίδας εκπαίδευσης, πολιτισμού και ουσιαστικής καλλιτεχνικής δημιουργίας.

Για την Εθνική Επιτροπή του Ελληνικού Τμήματος του I.C.O.MO.S.

Ο Πρόεδρος                           Ο Γενικός Γραμματέας

Δρ Αθανάσιος Νακάσης        Βασίλειος Παλαντζάς

icomoshellenic@gmail.com

17/03/2015
BACK TOP OF THE PAGE
Φωτογραφίες Αγγελικής Σιδέρη