ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ / ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟΤΗΤΑ
BIODIVERSITY / INTERCULTURALISM
ΑΣΤΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ + ΑΣΤΙΚΟ ΠΡΕΣΙΝΟ / URBAN SPACE + URBAN GREEN SPACE Η ΔΥΝΑΜΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ / THE POWER OF WATER ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ / ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟΤΗΤΑ
BIODIVERSITY / INTERCULTURALISM ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΑ ΚΑΤΑΛΟΙΠΑ / INDUSTRIAL REMNANTS ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ / TRANSPORTATIONS ΤΟΠΙΟ / LANDSCAPE    
   
 
 
   
 
 
 
 
 
 
 
   
 
 
 
 
 
 
   
 
 
  
 
BACK PRINT SEND TO A FRIEND [-]Α[+]
Το πρώτο συνέδριο της Εταιρείας Συμβούλων Διαχείρισης Πολιτιστικής Κληρονομιάς
Στέλιος Λεκάκης, Έλενα Παπαγιαννοπούλου

Την πρώτη Κυριακή του Ιουλίου (06.07.14), και ενώ ήδη βρίσκονταν σε εξέλιξη οι καλοκαιρινές διακοπές, πραγματοποιήθηκε το πρώτο ενημερωτικό συνέδριο της Εταιρείας Συμβούλων Διαχείρισης Πολιτιστικής Κληρονομιάς (ΕΣΔΙΑΠΟΚ), με τίτλο «Διαχείριση Πολιτιστικής Κληρονομιάς: Προκλήσεις - Ευκαιρίες» στο φιλόξενο χώρο τέχνης και δράσης Βρυσάκι, στην Πλάκα.

Βασικοί σκοποί του πρώτου ενημερωτικού συνεδρίου ήταν η γνωριμία και η ενημέρωση για μια δράση που τα λιθαράκια της μπήκαν περίπου 7 χρόνια πριν, όχι στην προ κρίσης Ελλάδα, αλλά σε μια παμπ του κεντρικού Λονδίνου το 2007 και πιο συστηματικά σε συζητήσεις στα διαλείμματα του 6ου Παγκόσμιου Αρχαιολογικού Συνεδρίου (WAC), που έγινε στην Ιρλανδία το 2008.

Η δράση αυτή οργανώθηκε από ανθρώπους που έχουν ζήσει την ελληνική αρχαιολογική και ευρύτερα πολιτιστική πραγματικότητα, ενώ συγχρόνως έχουν και προσλαμβάνουσες από την Ευρώπη και τον υπόλοιπο κόσμο σε επίπεδο σπουδών και εργασίας. Η σκέψη απλή: Να δημιουργηθεί ένας τόπος αναφοράς, μια ομάδα, ένα σωματείο, όπως αυτό που τελικά προέκυψε, με βασικούς άξονες την αλληλεπίδραση, την ανταλλαγή εμπειριών, την ενημέρωση, την ανάδειξη και την προώθηση καλών πρακτικών, τη θεωρητική τεκμηρίωση και άλλων σχετικών με τη διαχείριση της πολιτιστικής κληρονομιάς στην Ελλάδα, τόσο σε επιστημονικό όσο και σε επαγγελματικό επίπεδο. Σκοπός της ομάδας είναι να συγκεντρώσει εντός της παραγωγικές, αυτόνομες μονάδες, συναδέλφους που σπουδάζουν και δουλεύουν στον τομέα της διαχείρισης πολιτιστικής κληρονομιάς στην Ελλάδα.

Από την αρχή της συζήτησης ξεπήδησαν όροι «σκοτεινοί» και ίσως προβληματικοί, ιδιαίτερα εμφανείς σε ανθρώπους που έχουν μόλις αρχίσει να ασχολούνται με το πεδίο ή σε άλλους που γνωρίζουν ξέχωρα την ελληνική και την τρέχουσα πραγματικότητα στην υπόλοιπη Ευρώπη: Τι είναι η διαχείριση; Αναφέρεται στον αρχαιολογικό νόμο και ιστορικά στις διαδικασίες της προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς στην Ελλάδα; Υφίσταται σαν κάτι ξεχωριστό από την αρχαιολογική πρακτική; Υπάρχει ειδικό επιστημονικό πεδίο και ειδική βιβλιογραφία ή είναι μια πρακτική; Πώς σχετίζεται όλο αυτό το σύνολο με τις πολιτικές και στρατηγικές αξιοποίησης του πολιτισμού (ή τις απουσίες αυτών) στη σύγχρονη ελληνική πραγματικότητα;.

Αυτά ήταν κάποια από τα ερωτήματα που τέθηκαν και συζητήθηκαν στο πρώτο ενημερωτικό συνέδριο της ΕΣΔΙΑΠΟΚ. Συγκεκριμένα, υπήρχαν τρεις θεματικές ενότητες: Η πρώτη, αναπόφευκτα, είχε τίτλο «Διαχείριση πολιτιστικής κληρονομιάς: έννοια» και αποτέλεσε μια εισαγωγή σε αυτό το επιστημονικό -ή μάλλον καλύτερα διεπιστημονικό- πεδίο κατά την εισηγήτρια Καλλιόπη Φουσέκη. Εξετάστηκε η ουσία της πολιτιστικής κληρονομιάς, υλικής και άυλης, τα όριά της, ενώ δόθηκε ιδιαίτερη έμφαση στην έννοιά της ως διαδικασία περισσότερο παρά ως τετελεσμένο γεγονός. Άλλα ζητήματα που τέθηκαν ήταν ο υβριδικός χαρακτήρας της διαχείρισης (φιλοσοφία, κοινωνιολογία, γεωγραφία, μάνατζμεντ, περιβαλλοντολογικές σπουδές, σπουδές πολιτιστικής κληρονομιάς κ.ά.), η κουλτούρα της συγκρότησής της ως επιστημονικού κλάδου αλλά και ο χαρακτήρας της ως εφαρμοσμένης ή κοινωνιολογικής επιστήμης, με αναγκαία την ανεξάρτητη θεωρητική υποδομή και σπουδή της.

Στη συνέχεια, στα καθημάς και σχετικά με το ρόλο που έχει ένας σύμβουλος διαχείρισης πολιτιστικής κληρονομιάς στην Ελλάδα, συζητήθηκαν τα εξής θέματα από τον Στέλιο Λεκάκη: Υφίσταται το πεδίο επαγγελματικά; Ποιά η σχέση με την ευρωπαϊκή πραγματικότητα, όπου το επάγγελμα του συμβούλου διαχείρισης έχει καθιερωθεί εδώ και τρεις δεκαετίες; Γίνονται έργα και ποιά είναι η συμβολή ενός αρχαιολόγου, ιστορικού, ανθρωπολόγου, αρχιτέκτονα, ξεναγού, οικονομολόγου κτλ. που έχει εκπαιδευτεί στη διαχείριση; Σε ποιούς τομείς της ελληνικής πολιτιστικής πραγματικότητας μπορεί να εργαστεί;

Αυτό που δε χρειαζόταν διευκρίνιση είναι ότι ο βασικός ρόλος του συμβούλου διαχείρισης πολιτιστικής κληρονομιάς είναι η συμβολή του στην προστασία των μνημείων και στην προώθηση συμβατών δράσεων για κοινωνική, πολιτιστική και -γιατί όχι;- πολιτική και οικονομική ανάπτυξη όλων των εμπλεκομένων, και ιδιαίτερα των τοπικών κοινωνιών που τα περιβάλλουν. Σε καμία περίπτωση δε συμβάλλει στο ξεπούλημα του πολιτιστικού κεφαλαίου ή στη διάθεσή του για πρόσκαιρα αναπτυξιακά ανταλλάγματα.

Η συζήτηση εξελίχθηκε πολύ ενδιαφέρουσα. Οι σπόροι υπήρχαν ήδη ανάμεσα στο κοινό και ακούστηκαν ενδιαφέρουσες απόψεις και προτάσεις. Απόφοιτοι τμημάτων διαχείρισης πολιτισμικών αγαθών και επαγγελματίες σε συναφείς χώρους εξέθεσαν δικές τους οπτικές και πρόσθεσαν σχόλια, διευρύνοντας τη βάση της συζήτησης και της ίδιας της ΕΣΔΙΑΠΟΚ. Ένα από τα κύρια θέματα, στο οποίο δόθηκε ιδιαίτερη έμφαση, ήταν η επαγγελματική αποκατάσταση των νέων συναδέλφων που ολοκληρώνουν στην Ελλάδα σπουδές σχετικές με τη διαχείριση των πολιτιστικών αγαθών. Σταδιακά, η κουβέντα μεταφέρθηκε στο χώρο που καταλαμβάνει η διαχείριση στο εξωτερικό, στις τρέχουσες συζητήσεις, στο παρελθόν και στις προοπτικές (θεματική της δεύτερης ενότητας).

Στη σχέση της διαχείρισης της πολιτιστικής κληρονομιάς με το ευρύτερο πεδίο της Δημόσιας Αρχαιολογίας, αναφέρθηκε η Αναστασία Σακελλαριάδη στην εισήγησή της. Συγκεκριμένα παρουσίασε την ιστορία του πεδίου ‘Public Archaeology’ στο εξωτερικό από το 1970 κ.ε. αλλά και τη μέχρι σήμερα χρήση του όρου «Δημόσια Αρχαιολογία» στην Ελλάδα. Σε αυτό το σημείο συζητήθηκαν ομοιότητες και διαφορές με την ελληνική πραγματικότητα, αλλά και διαφορετικές προσεγγίσεις ως προς την επιστημονική ορολογία και τις επιπτώσεις της χρήσης όρων στη διαχείριση της πολιτιστικής κληρονομιάς, όπως «το κοινό», στην κριτική διάσταση του πεδίου με συνέπειες τόσο στη θεωρία όσο και την πράξη.

Πιάνοντας το νήμα, ο Γιάννης Πούλιος αναφέρθηκε στην αναγκαιότητα της εμπλοκής των τοπικών κοινωνιών στη διαδικασία της διαχείρισης της πολιτιστικής κληρονομιάς και σε όλα τα στάδια αυτής, αλλά και στη σημερινή πραγματικότητα στην Ελλάδα, όπου τα μνημεία αποδίδονται στις τοπικές -και σε άλλες- κοινότητες όταν πια οι ειδικοί έχουν ολοκληρώσει το επιστημονικό τους έργο. Παράλληλα, δόθηκαν ορισμένα παραδείγματα από χώρους-προσκυνήματα, όπου οι επιστημονικές προτεραιότητες συζητήθηκαν σε σχέση με άλλες, περισσότερο πιεστικές ανάγκες -θρησκευτικού χαρακτήρα-, παρέχοντας τη βάση για νέα πρότυπα διαχείρισης με περισσότερο ισορροπημένο τον αξιακό χάρτη των μνημείων. Στο τέλος της δεύτερης ενότητας, η Σμαρώ Τουλούπα εξέτασε, έχοντας το προνόμιο και της εσωτερικής οπτικής της ξεναγού, αυτό που παρουσιάζεται πολύ συχνά ως το συγκριτικό πλεονέκτημα της χώρας: τον τουρισμό με βάση τον πολιτισμό και τη δυναμική που δημιουργεί ένα βιώσιμο μέλλον. Η εισήγησή της ξεκίνησε με μια ουσιαστική ανασκόπηση της σύστασης του τουριστικού φαινομένου και των νεωτερικών του καταβολών και προχώρησε στις σημερινές ευκαιρίες, προοπτικές και υπερεκτιμήσεις του στο ελληνικό περιβάλλον, με παραδείγματα και προβλήματα από όλη την Ελλάδα.

Έπειτα από το μεγάλο διάλειμμα, το οποίο έδωσε στους παρευρισκόμενους την ευκαιρία να γνωριστούν, ακολούθησε μια ευρύτερη συζήτηση για το ρόλο της διαχείρισης σε σχέση με την πολιτεία στην Ελλάδα, τις ΜΚΟ και άλλους φορείς, με εισηγητές τους Στέλιο Λεκάκη και Γιάννη Πούλιο. Οι δυο τους περιέγραψαν τη σημερινή πραγματικότητα της χώρας και των φορέων που διαδραματίζουν σημαίνοντα ρόλο στα τεκταινόμενα της διαχείρισης της πολιτιστικής κληρονομιάς. Συμπερασματικά, από τις άλλες συνεδρίες διαγράφηκαν ξεκάθαρα οι συνθήκες στον πολιτιστικό χάρτη της Ελλάδας που μεταβάλλονται ραγδαία υπό την επήρεια των δημοσιονομικών και ευρύτερων οικονομικών συνθηκών, αλλά και οι τάσεις διαφοροποίησης της διαχείρισης του πολιτιστικού αποθέματος με έμφαση στην οικονομική αποδοτικότητα και την κοινωνική προοπτική.

Ανάμεσα στις προτάσεις για τα επόμενα βήματα της ΕΣΔΙΑΠΟΚ, διαφαίνεται άμεσα η ανάγκη για μια πρώτη καταγραφή, για τη σύνταξη ενός χάρτη εντοπισμού της επαγγελματικής δραστηριότητας και διαφόρων έργων που σχετίζονται με το πεδίο δράσης της ΕΣΔΙΑΠΟΚ στην Ελλάδα. Για το λόγο αυτό πρέπει να προσκληθούν και να συμμετάσχουν όσο το δυνατόν περισσότερα ενδιαφερόμενα μέλη, αλλά και να γίνει μια συγκριτική προσέγγιση με όσα συμβαίνουν στην υπόλοιπη Ευρώπη. Παράλληλες δράσεις που σημειώθηκαν ως αναγκαίες ήταν η σύνταξη ενός κώδικα ορθής συμπεριφοράς, εκπαιδευτικό/ενημερωτικό έργο με την οργάνωση διαλέξεων/συνεδρίων και την έκδοση των πρακτικών τους, τη δημιουργία ηλεκτρονικού περιοδικού/ιστοσελίδας, τη διαμόρφωση βιβλιοθήκης, και τη συνεργασία με άλλους φορείς.

Κάπως έτσι, αβίαστα και αποτελεσματικά, ολοκληρώθηκε η πρώτη ενημερωτική συνάντηση της ΕΣΔΙΑΠΟΚ. Η επόμενη συνάντηση ορίστηκε για τα τέλη Σεπτεμβρίου, οπότε και θα γίνουν οι πρώτες εκλογές για τον ορισμό του ΔΣ της Εταιρείας, σύμφωνα με το καταστατικό της. Θα ακολουθήσει επίσημη ενημέρωση με την ακριβή ημερομηνία και την τοποθεσία διεξαγωγής των εκλογών.

Έως τότε αφενός η παρουσία και η συμμετοχή όσο το δυνατόν περισσοτέρων σχετιζομένων συναδέλφων θα κάνει αυτό το εγχείρημα λειτουργικό, αποτελεσματικό και -όπως το φανταστήκαμε- ανοιχτό και δημοκρατικό.

Πληροφορίες: esdiapok@gmail.com
https://www.facebook.com/groups/253040321514914/?fref=ts

3/09/2014
BACK TOP OF THE PAGE