ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ / ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟΤΗΤΑ
BIODIVERSITY / INTERCULTURALISM
ΑΣΤΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ + ΑΣΤΙΚΟ ΠΡΕΣΙΝΟ / URBAN SPACE + URBAN GREEN SPACE Η ΔΥΝΑΜΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ / THE POWER OF WATER ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ / ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟΤΗΤΑ
BIODIVERSITY / INTERCULTURALISM ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΑ ΚΑΤΑΛΟΙΠΑ / INDUSTRIAL REMNANTS ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ / TRANSPORTATIONS ΤΟΠΙΟ / LANDSCAPE    
   
 
 
   
 
 
 
 
 
 
 
   
 
 
 
 
 
 
   
 
 
  
 
BACK PRINT SEND TO A FRIEND [-]Α[+]
Ένα ανεπιθύμητο «μνημείο»: η κεραία του Ο.Τ.Ε. στο μέσον του παραδοσιακού οικισμού της Χώρας Αμοργού
Νικήτας Πάσσαρης, αρχαιολόγος, ΜΑ Βυζαντινής Αρχαιολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών

Η Χώρα της Αμοργού μία από τις πιο αυθεντικές και παραδοσιακές των Κυκλάδων προσβάλλεται βάναυσα από την κεραία γίγαντα του Ο.Τ.Ε. που έχει στηθεί αυθαίρετα σε πολύ μικρή απόσταση από τον οικισμό και μάλιστα πολύ κοντά στα σχολικά συγκροτήματα, στα οποία φοιτούν μαθητές από ολόκληρη την Αμοργό. Η κεραία σταθερής και κινητής τηλεφωνίας αποτελείται από έναν πυλώνα ύψους περίπου 55 μέτρων με 14 μικροκυματικές κεραίες της Ο.Τ.Ε. Α.Ε και έξι σταθμούς κινητής τηλεφωνίας της COSMOTE A.E.

Σοβαροί λόγοι επιβάλλουν την άμεση απομάκρυνση του τερατουργήματος αυτού από τη θέση που έχει εδώ και μερικά χρόνια παρανόμως κατασκευαστεί. Προφανώς βλάπτει την υγεία των κατοίκων της Χώρας που ζουν κάτω από την ακτινοβολία που αναμφίβολα παράγεται. Οι συνέπειες στην υγεία του ανθρώπου είναι γνωστές από τις επιστημονικές έρευνες, τα αποτελέσματα των οποίων είναι εξαιρετικά ανησυχητικά. Εκτός, αυτών, όπως προαναφέρθηκε ήδη, σε απόσταση μερικών δεκάδων μέτρων, συγκεντρώνεται όλος ο νεανικός πληθυσμός του νησιού καθώς εκεί στεγάζονται οι σχολικές μονάδες του νηπιαγωγείου και του δημοτικού σχολείου της Χώρας και του Γυμνασίου και των Λυκείων όλης της Αμοργού. Οι μαθητές εκτός του απέραντου γαλάζιου και της σε γενικές γραμμές παρθένας φύσης της Αμοργού, αντικρύζουν καθημερινά και την κεραία, που τείνει να γίνει σύμβολο της βάναυσης επέμβασης του ανθρώπου στην αμοργιανή φύση.

Πέραν τούτων, η κεραία αλλοιώνει σε μεγάλο βαθμό την εικόνα ενός παραδοσιακού οικισμού, ο οποίος σε μεγάλο βαθμό διατηρεί στοιχεία που σε άλλους οικισμούς έχουν πλέον εκλείψει λόγω της αλματώδους ανάπτυξης που χαρακτηρίζει τις Κυκλάδες κυρίως τις δύο τελευταίες δεκαετίες. Η Χώρα της Αμοργού έχει κηρυχθεί διατηρητέος παραδοσιακός οικισμός και προστατεύεται από το Υπουργείο Πολιτισμού. Μάλιστα οι αρμόδιες για την προστασία της Χώρας υπηρεσίες του Υπουργείου δεν χορήγησαν κανενός είδους άδεια για την κατασκευή αυτής της κεραίας. Την εικόνα αυτή βλάπτει τοποθετημένη στον Καλογερικό την ανατολική πλατεία της Χώρας, στο σημείο που ξεκινάει το λιθόστρωτο μονοπάτι που οδηγεί στην ιστορική βυζαντινή μονή της Παναγίας της Χοζοβιώτισσας. Ο επισκέπτης είτε από την Αιγιάλη είτε από τα Κατάπολα αντικρύζει την κεραία που ορθώνεται τόσο αταίριαστα και απειλητικά πλάι στα λευκά και αρμονικά χτισμένα σπίτια.

Η Χώρα βρίσκεται περίπου στο κέντρο του νησιού σε απόσταση 6 χιλιομέτρων από το κύριο λιμάνι, τα Κατάπολα. Είναι ένας οικισμός η ίδρυση του οποίου ανάγεται ήδη στην μέση βυζαντινή περίοδο και σχετίζεται με τη μετακίνηση των πληθυσμών από τις παράκτιες περιοχές στην ενδοχώρα, σε θέσεις που είναι στις περισσότερες περιπτώσεις αθέατες από τη θάλασσα κυρίως για τον φόβο των πειρατών. Τότε κτίζεται ο πρώτος οικιστικός πυρήνας γύρω από το φυσικό βράχο στα ριζά του οποίου είναι κτισμένη και η παλαιότερη εκκλησία της Χώρας, η Κιαρά-Λεούσα. Αποτελεί πρωτεύουσα του νησιού εδώ και αρκετούς αιώνες και εκεί εγκαταστάθηκαν οι Βενετοί μετά την κατάληψη των περισσότερων νησιών των Κυκλάδων από τον Μάρκο Σανούδο, ιδρυτή του Δουκάτου του Αιγαίου. Επιλογή δική τους ήταν η ενίσχυση για καθαρά αμυντικούς λόγους του βράχου που δεσπόζει στον οικισμό με οχυρωματικό τοίχο και πολεμίστρες. Στα χρόνια της Ενετοκρατίας (1207-1537), ο πληθυσμός αυξάνεται και ο οικισμός επεκτείνεται. Τότε κατασκευάζεται η κεντρική πλατεία η Λόζα, όπως αποκαλείται από τους Αμοργιανούς, λέξη λατινογενής, και η κεντρική λιθόστρωτη οδός που διασχίζει και σήμερα από το ένα άκρο στο άλλο την Χώρα. Άλλα κτίσματα αυτής της περιόδου που στέκουν ακόμα και σήμερα είναι η Σάλα του Γαβρά, που σήμερα στεγάζει την Αρχαιολογική Συλλογή της Αμοργού, ο Θόλος και ο Κάτω Λάκκος, καμαροσκεπής τοξωτή υδατοδεξαμενή, με σοβαρά στατικά προβλήματα τα δύο τελευταία.

Στα χρόνια της Τουρκοκρατίας που ακολουθούν ο οικισμός επεκτείνεται και άλλο και αρκετοί ναοί οικοδομούνται, στοιχείο που υποδηλώνει σχετική οικονομική ακμή. Στους περισσότερους από αυτούς τους ναούς, των οποίων γνωρίζομε την ακριβή χρονολόγηση τους από επιγραφές, φυλάσσονται εξαίρετης ποιότητας φορητές εικόνες ενώ κάποιοι από αυτούς διακοσμούνται με τοιχογραφίες. Με το τέλος της Ελληνικής Επανάστασης η Αμοργός εντάσσεται στο νεοσύστατο ελληνικό κράτος και αποτελεί το ανατολικότερο όριο του. Εκείνη την περίοδο ιδρύεται και το Γυμνάσιο της Αμοργού, τον Ιούνιο του 1829, ένα από τα παλαιότερα εκπαιδευτικά ιδρύματα του ελληνικού κράτους, με δαπάνες της Μονής Χοζοβιώτισσας. Είναι ένα ακόμα μνημείο που θίγεται από την ύπαρξη της κεραίας.

Όλα αυτά τα στοιχεία διατηρούνται στη Χώρα της Αμοργού λόγω της αγάπης και του σεβασμού που επιδεικνύουν οι περισσότεροι κάτοικοι στην ιστορία του τόπου τους, σε συνδυασμό με την απόσταση από τα μεγάλα αστικά κέντρα και την Αθήνα. Η Χώρα διατηρεί αμιγή χαρακτηριστικά της κυκλαδίτικης αρχιτεκτονικής, όπως είναι οι στενοί λιθόστρωτοι δρόμοι που δημιουργούν ένα δαιδαλώδες δίκτυο με κύριο άξονα την κεντρική οδό «Μέση» ή «Πλατύστενο». Οι επιπεδόστεγες συνήθως ισόγειες ή και διώροφες οικίες, οι περισσότερες στεγασμένες με τον παραδοσιακό τρόπο με ξύλινες δοκούς πλάκες και φύκια και τα στεγασμένα διαβατικά, οι εμπροστιάδες, όπως αποκαλούνται στην αμοργιανή ντοπιολαλιά, συμπληρώνουν τον παραδοσιακό χαρακτήρα, που ορισμένοι επιθυμούν να βλάψουν.

Τέλος αξίζει να γίνει αναφορά στο συγκρότημα των ανεμόμυλων σε λόφο στα ανατολικά της Χώρας ένα από τα πιο αντιπροσωπευτικά μυλοτόπια του Αιγαίου. Το συγκρότημα των ανεμόμυλων μαζί με το Κάστρο συναγωνίζεται σε ύψος η κεραία του Ο.Τ.Ε. που βρίσκεται ακριβώς απέναντι τους.

ΕΠΙΜΕΤΡΟ: Την Παρασκευή 28 Μαρτίου 2008 πραγματοποιήθηκε διαμαρτυρία των κατοίκων και των φορέων της Αμοργού με κύριο αίτημα την απομάκρυνση της κεραίας. Σε αυτήν την πάνδημη συγκέντρωση στην πλατεία του Καλογερικού πρωτοστάτησαν οι μαθητές των σχολείων της Αμοργού. Η νεολαία της Αμοργού πρωτοστάτησε σε μία κινητοποίηση με σκοπό την προστασία του περιβάλλοντος και τη διαφύλαξη ενός ιστορικού χώρου, όπως είναι η Χώρα της Αμοργού.

nikitaspassaris@hotmail.com

13/04/2008
BACK TOP OF THE PAGE
Πηγή:tee-amorg.kyk.sch.gr