ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ / ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟΤΗΤΑ
BIODIVERSITY / INTERCULTURALISM
ΑΣΤΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ + ΑΣΤΙΚΟ ΠΡΕΣΙΝΟ / URBAN SPACE + URBAN GREEN SPACE Η ΔΥΝΑΜΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ / THE POWER OF WATER ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ / ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟΤΗΤΑ
BIODIVERSITY / INTERCULTURALISM ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΑ ΚΑΤΑΛΟΙΠΑ / INDUSTRIAL REMNANTS ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ / TRANSPORTATIONS ΤΟΠΙΟ / LANDSCAPE    
   
 
 
   
 
 
 
 
 
 
 
   
 
 
 
 
 
 
   
 
 
  
 
BACK PRINT SEND TO A FRIEND [-]Α[+]
ΞENIA Άνδρου: Ένα παράδειγμα της αδιαφορίας για τη σύγχρονη ελληνική αρχιτεκτονική
MOnuMENTA

Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ο Ελληνικός Οργανισμός Τουρισμού (Ε.Ο.Τ) ξεκινάει μια σημαντική προσπάθεια στον τομέα της ανάπτυξης του τουρισμού και της κτιριακής υποδομής του. Μια ομάδα ελλήνων αρχιτεκτόνων (Α. Κωνσταντινίδης, Χ. Σφαέλλος, Φ. Βώκος, Γ. Νικολετόπουλος, Δ. Πικιώνης κ.ά.). τίθενται στην υπηρεσία του Ε.Ο.Τ, όπου μελετούν και επιβλέπουν τα ξενοδοχεία «Ξενία». Ο Π. Μιχελής το 1962 αναφέρει ότι: «τα κτιριακά έργα του Ε.Ο.Τ προάγουν την εξέλιξιν της Αρχιτεκτονικής εν Ελλάδι».

Βασισμένα σε ένα ουσιαστικό θεωρητικό υπόβαθρο, όπου η σημασία της ένταξης στο τοπίο, η σχέση εσωτερικού και εξωτερικού χώρου, η απλότητα και η σαφήνεια της μορφής, η ειλικρίνεια των υλικών και των τεχνικών, η τυποποίηση, αλλά και η ένταξη των μονάδων στη ζωή του τόπου αποτελούν σημαντικές αρχές σχεδιασμού, καθιστούν το εγχείρημα μοναδικό για τα ελληνικά δεδομένα. Αναγνωρισμένα διεθνώς μέσα από δημοσιεύσεις, βιβλία και έγκυρα περιοδικά αρχιτεκτονικής τα «Ξενία» της περιόδου 1957-1967 θεωρούνται η σημαντικότερη παραγωγή δημοσίων κτιρίων μεταπολεμικά, έχοντας αποσπάσει τα ενθουσιώδη σχόλια του Le Corbysier ως έκφραση της ελληνικής μοντέρνας αρχιτεκτονικής.

Το πέρασμα όμως του χρόνου δεν στάθηκε φιλικό προς αυτά τα υποδείγματα μοντέρνας ελληνικής αρχιτεκτονικής. H εγκατάλειψη και η κακή συντήρησή τους από μία ελλειπή διαχείριση, άλλαξαν τη σύγχρονη εικόνα των «Ξενία», που είτε καταρρέουν, είτε κατεδαφίζονται για να απελευθερώσουν τις προνομιακές από άποψη θέας εκτάσεις γης, πάνω στις οποίες κτίστηκαν.

«Τα Ξενία που έχω χτίσει, λέει πικραμένος o Άρης Κωνσταντινίδης, σε συνέντευξη στον Κωνσταντίνο Θέμελη, το 1991, αγνώριστα, τα έχουν αλλάξει. Στα χρώματα, στα έπιπλα, σε όλα. Κι εγώ αρχίζω να λέω τότε προς τι;» («Λόγος του αρχιμάστορα», εκδόσεις ΙΝΔΙΚΤΟΣ 2000).

Έχουν περάσει πια αρκετά χρόνια από τότε που το Ξενοδοχείο «Τρίτων» στην Άνδρο (Α. Κωνσταντινίδης 1958) λειτούργησε τελευταία φορά για να φιλοξενήσει τους επισκέπτες του νησιού. Έχουν περάσει αρκετά χρόνια (1999) από τότε που το βανδαλισμένο και άψυχο κτίριο βρίσκεται στο έλεος των καιρικών συνθηκών και της φθοράς του χρόνου.

Ίσως ο δημιουργός του, ο γνωστός αρχιτέκτονας Άρης Κωνσταντινίδης, να μη μπορούσε να φανταστεί ότι θα έφτανε η στιγμή της πλήρους απαξίωσης και εξόντωσης του έργου του. Αδιαφορία από τον ιδιοκτήτη του Ξενοδοχείου, τον Ε.Ο.Τ. (πλέον Ελληνικά Τουριστικά Ακίνητα Α.Ε.), πολλαπλάσια αδιαφορία από την τοπική κοινωνία της Άνδρου. Γιατί;

Η αλήθεια είναι ότι ποτέ το κτίριο αυτό, όπως και τα περισσότερα κτίρια της ελληνικής σύγχρονης αρχιτεκτονικής, δεν «κατανοήθηκε» και δεν «υποστηρίχθηκε» από την τοπική κοινωνία. Δεν μπορούσε να ανταγωνιστεί τα νεοκλασικά αρχοντικά του νησιού, δεν ήταν δυνατό να ενταχθεί, κοινωνικά, μέσα στον παραδοσιακό ιστό της πόλης. Η υφιστάμενη κατάσταση του κτιρίου, με τις πολύ σημαντικές βλάβες που έχει υποστεί, η αδιαφορία του ιδιοκτήτη, του κράτους και της τοπικής κοινωνίας δεν διασφαλίζουν το μέλλον του. Ίσως για το «Ξενία» της Άνδρου, για το οποίο η αντίστροφη μέτρηση έχει αρχίσει χρόνια τώρα, η κατάσταση να μην είναι πλέον αναστρέψιμη.

Η καταστροφή ενός τέτοιου κτιρίου θα πρέπει να αποτελέσει, τουλάχιστον την αφορμή για να ξεκινήσει ένας κύκλος προβληματισμού, ευαισθητοποίησης και πράξεων ικανών να οδηγήσουν στην προστασία και ανάδειξη τόσο των κτιρίων του Ε.Ο.Τ, όσο και γενικότερα των κτιρίων της σύγχρονης ελληνικής αρχιτεκτονικής, που κινδυνεύουν. Και είναι πάρα πολλά.

MOnuMENTA

25/02/2007
BACK TOP OF THE PAGE
Εξωτερική άποψη (1958)
Πηγή: Α. Κωνσταντινίδης - Μελέτες + Κατασκευές, εκδ. Άγρα
Εξωτερική άποψη (2006)
Εξωτερική άποψη (1958)
Πηγή: Α. Κωνσταντινίδης - Μελέτες + Κατασκευές, εκδ. Άγρα
Εξωτερική άποψη (2006)
Εσωτερική άποψη του χώρου υποδοχής (2006)
Χρονολογική επιγραφή, από τον χώρο της εισόδου, η οποία έχει κλαπεί (2002)