ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ / ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟΤΗΤΑ
BIODIVERSITY / INTERCULTURALISM
ΑΣΤΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ + ΑΣΤΙΚΟ ΠΡΕΣΙΝΟ / URBAN SPACE + URBAN GREEN SPACE Η ΔΥΝΑΜΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ / THE POWER OF WATER ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ / ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟΤΗΤΑ
BIODIVERSITY / INTERCULTURALISM ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΑ ΚΑΤΑΛΟΙΠΑ / INDUSTRIAL REMNANTS ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ / TRANSPORTATIONS ΤΟΠΙΟ / LANDSCAPE    
   
 
 
   
 
 
 
 
 
 
 
   
 
 
 
 
 
 
   
 
 
  
 
BACK PRINT SEND TO A FRIEND [-]Α[+]
Το στέγαστρο - μνημείο της βίλλας της Piazza Armerina κινδυνεύει!
Φανή Μαλλούχου-Tufano, Δρ. αρχαιολόγος

Ένα ιστορικό στέγαστρο, εκείνο των περίφημων μωσαϊκών δαπέδων, συνολικής εκτάσεως 2000 τ.μ., της υστερορρωμαϊκής βίλλας του Casale στην Piazza Armerina της Ιταλίας, κινδυνεύει με εξαφάνιση. Πρόκειται για ένα στέγαστρο, που αποτέλεσε σταθμό, για τις νέες αντιλήψεις που εξέφρασε και την επιρροή που εξήσκησε, στην ιστορία της προστασίας των μνημείων διά στεγάστρων. Τις προδιαγραφές και τον χαρακτήρα του στεγάστρου είχαν καθορίσει ο Cesare Brandi, κυρίαρχη μορφή στον τομέα της συντήρησης των μνημείων στην Ιταλία κατά τη μεταπολεμική περίοδο και ο υπεύθυνος αρχιτέκτων Franco Minissi: ένα διακριτικό, «ταπεινό», κέλυφος προστασίας, ελαφρύ και αναστρέψιμο, κατασκευασμένο από σύγχρονα υλικά, διακριτά από τα αρχαία, που δεν θα επιβάρυνε ή αλλοίωνε τα ερείπια και τα δάπεδα του μνημείου, ούτε θα παρεμπόδιζε τη θέασή τους, αλλ’ αντιθέτως θα τα προστάτευε, ενώ παράλληλα θα συντελούσε στην επιτόπια μουσειο-διδακτική ανάδειξή τους. Ενα στέγαστρο με μορφή που, βασισμένη σε πραγματικά δεδομένα, θα υπέβαλλε στον επισκέπτη τους όγκους, τη γεωμετρία και τη χωροτακτική διάταξη του υπό προστασία μνημείου.

Το στέγαστρο κατασκευάζεται το 1957 από προηγμένης τεχνολογίας, για την εποχή, υλικά, έναν ελαφρύ και κομψό χαλύβδινο σκελετό, με τοιχώματα και στέγες απο διαφανές πλαστικό (Perspex), τα οποία αναπλάθουν υπαινικτικά την αρχική χωρική διάρθρωση και τους όγκους της βίλλας. Τα κάθετα υποστυλώματα των στεγών και οι διάδρομοι κυκλοφορίας των επισκεπτών, που διαμορφώνονται πάνω στους εσωτερικούς τοίχους του κτηριακού συγκροτήματος, στηρίζονται πάνω σε σύγχρονες, σαφώς διακρινόμενες από το αρχαίο, συμπληρώσεις. Μια ψευδοροφή από αδιαφανές πλαστικό στο εσωτερικό των στεγών των διαφόρων χώρων εξασφάλιζε το αναγκαίο για την καταπολέμηση της θερμότητας κενό αέρα, ενώ παράλληλα παρεμπόδιζε την αντανάκλαση του μεταλλικού σκελετού πάνω στα μωσαϊκά δάπεδα. Παρομοίως, για την εξασφάλιση φυσικού κλιματισμού και αερισμού, μεγάλο μέρος των πλευρικών τοιχωμάτων κατασκευάζεται με μορφή ανοιγοκλεινόμενων περσίδων.

Το στέγαστρο του Minissi, τολμηρό και πρωτοποριακό για την εποχή του, ανοίγει τον δρόμο για τη χρησιμοποίηση συγχρόνων δομικών υλικών σε κατασκευές και διαμορφώσεις σε αρχαιολογικούς χώρους και σε μνημεία και για τη δημιουργία στεγάστρων-επιτόπιων μουσείων. Η συνέχεια της ιστορίας του πάντως δεν είναι αντάξια της σημασίας του.

Το στέγαστρο στα πενήντα χρόνια της λειτουργίας του όχι μόνον δεν τυγχάνει κανενός είδους συντήρηση, αλλά, το χειρότερο, υφίσταται επεμβάσεις, που έχουν άμεσες επιπτώσεις στη λειτουργία του. Οι αδιαφανείς εσωτερικές ψευδοροφές απομακρύνονται, με συνέπεια την αντανάκλαση πάνω στα μωσαϊκά δάπεδα της σκιάς του μεταλλικού σκελετού, ενώ οι πλευρικές περσίδες αντικαθίστανται με σταθερά, ενιαία, υαλοστάσια, με συνέπεια τη δημιουργία φαινομένου θερμοκηπίου στο εσωτερικό του και την έναρξη της αποκόλλησης των μωσαϊκών. Η φθορά των τελευταίων επιτείνεται από μια πλημμύρα του χώρου το 1991 και από αλλεπάλληλες πράξεις βανδαλισμού εκ μέρους των επισκεπτών τους.

Η αντιμετώπιση της κατάστασης προβάλλει σήμερα αναπόφευκτη και επιτακτική. Αντί όμως της ριζικής ανακαίνισης του υφιστάμενου στεγάστρου, όπως θα περίμενε κανείς, ή, ακόμη, και της ολικής αντικατάστασής του με άλλο κατασκευασμένο από σύγχρονης τεχνολογίας υλικά, στο ίδιο, όμως, πάντα πνεύμα του αρχικού του σχεδιασμού, προωθείται η τελείως διαφορετικής φιλοσοφίας λύση της κατασκευής ενός νέου κλειστού στεγάστρου, με τεχνητά ελεγχόμενες συνθήκες μικροκλίματος στο εσωτερικό του, που θα αναπλάθει το σχέδιο και τις μορφές της βίλλας, με «παραδοσιακά» υλικά, ξύλινα τοιχώματα (γυψοσανίδες) επιχρισμένα με «πεταχτό» σοβά και ξύλινη στέγη επικαλυμμένη με φύλλα από ορείχαλκο. Η μετάβαση από την αφαιρετική και σχηματική, κατ’ ουσίαν διανοητική, ανάπλαση του μνημείου της κυρίαρχης στη δεκαετία του 1960 τάσης της «κριτικής αποκατάστασης» στην παραστατική απεικόνιση, στο πνεύμα των ιδιαιτέρως προσφιλών ως μέσων μαζικής μεθερμήνευσης καί «ανάδειξης» των μνημείων «ρεαλιστικών» διδακτικών ανακατασκευών του τέλους του 21ου αιώνα, είναι προφανής.

Η νέα λύση που προωθείται, καταστρέφει ένα στέγαστρο – μνημείο, εμβληματικό μιας ολοκληρης εποχής. Δεν πρέπει να περάσει. Ενώστε τη φωνή σας, μαζί με εκατοντάδων άλλων, στη διεθνή έκκληση για τη διατήρηση του που θα βρείτε στην ιστοσελίδα www.unipa.it/monumentodocumento

Προσυπογράψτε την


fanitufano@gmail.com

 

15/11/2007
BACK TOP OF THE PAGE
Στέγαστρο της Υστερορρωμαϊκής βίλλας του Casale στην Piazza Armerina. Γενική άποψη από ψηλά. Φωτογραφία από www.unipa/it.@monumentodocumento
Πρόπλασμα του νέου στεγάστρου, που προτείνεται για την αντικατάσταση του υφιστάμενου στεγάστρου του Franco Minissi. Φωτογραφία από www.unipa/it.@monumentodocumento
Οι διάδρομοι κυκλοφορίας των επισκεπτών πάνω στα κατάλοιπα των εσωτερικών τοίχων του μνημείου. Απρίλιος 2007
Διακρίνονται οι σκιές του στεγάστρου πάνω στα δάπεδα, μετά την αφαίρεση από τους χώρους της αδιάφανης ψευδοροφής. Απρίλιος 2007
Άποψη του στεγάστρου του τρικλινίου με τα σταθερά υαλοστάσια που αντικατέστησαν τις ανοιγο-κλεινόμενες περσίδες του αρχικού σχεδίου. Απρίλιος 2007
Γενική άποψη. Απρίλιος 2007